70% là một con số đủ lớn để khiến người ta chú ý. Nhưng điều đáng suy nghĩ hơn lại nằm ở khoảng cách mà con số ấy đang hé lộ.
Trong khuôn khổ dự án SustainCoffee do Liên minh châu Âu tài trợ, nghiên cứu rà soát dữ liệu ban đầu do Công ty Tư vấn Quản lý MCG thực hiện ước tính rằng năm 2025, chỉ khoảng 30% sản lượng cà phê Việt Nam thuộc các chuỗi có chứng nhận hoặc có khả năng truy xuất nguồn gốc kèm dữ liệu định vị địa lý.
Phần lớn sản lượng còn lại vẫn đi qua các kênh truyền thống, phụ thuộc nhiều vào hồ sơ và chứng từ giấy.
Nhưng khi đặt con số này cạnh một nhóm dữ liệu khác, câu chuyện trở nên đáng chú ý.
Trong số các hợp tác xã và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa được khảo sát, 84% đã áp dụng các biện pháp phát triển bền vững về môi trường và xã hội, nhưng chỉ 44% thực hiện hoạt động quản trị doanh nghiệp một cách chính thức. Chưa có doanh nghiệp nào trong mẫu khảo sát công bố báo cáo phát triển bền vững, và chỉ 1% từng tiếp cận tín dụng xanh.
Nói cách khác, không phải mọi khoảng trống đều bắt đầu từ việc doanh nghiệp “chưa làm”.
Có những thực hành tốt đã tồn tại. Vấn đề là chúng chưa chắc đã được chuyển thành dữ liệu, quy trình và bằng chứng đủ rõ để bên ngoài có thể nhận diện và kiểm chứng.
Khi “đã làm” chưa đồng nghĩa với “có thể chứng minh”
Một nông hộ có thể đã thay đổi phương thức canh tác; một hợp tác xã có thể đã cải thiện quy trình sản xuất; một doanh nghiệp có thể đã thực hiện nhiều hoạt động liên quan đến môi trường và xã hội.
Nhưng khi khách hàng hay thị trường hỏi: “Sản phẩm đến từ đâu? Có thể truy xuất về vùng sản xuất không? Dữ liệu nào chứng minh? Ai chịu trách nhiệm về thông tin đó?”, những gì đang diễn ra trong thực tế cần được chuyển thành thông tin có thể kiểm chứng.
Đây là lúc vai trò của G – Governance trong ESG trở nên rất cụ thể.
Quản trị không chỉ là cơ cấu tổ chức hay các quy định trên giấy. Trong chuỗi cung ứng, nó còn là cách doanh nghiệp xác lập trách nhiệm, thu thập và kiểm soát dữ liệu, lưu giữ hồ sơ và tạo ra bằng chứng cho những gì mình đang thực hiện.
Nếu các thực hành về môi trường và xã hội tạo ra giá trị bền vững, thì quản trị giúp những giá trị đó trở thành thứ có thể đo lường, quản lý và chứng minh.
Khi thị trường bắt đầu hỏi bằng dữ liệu
Điều này càng rõ khi nhìn vào thị trường EU – nơi chiếm khoảng 38% tổng lượng cà phê xuất khẩu của Việt Nam trong niên vụ 2025–2026.
Cà phê nằm trong nhóm hàng hóa thuộc phạm vi của Quy định chống mất rừng của EU – EUDR. Theo lộ trình hiện hành, quy định bắt đầu áp dụng từ 30/12/2026 đối với doanh nghiệp vừa và lớn, và từ 30/6/2027 đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ.
Các chủ thể thuộc phạm vi áp dụng phải có khả năng cung cấp thông tin cần thiết để chứng minh nguồn gốc và tính hợp pháp của sản phẩm, trong đó có dữ liệu định vị địa lý của khu vực sản xuất.
Với cà phê Việt, khoảng cách cần thu hẹp lúc này không chỉ nằm ở khả năng truy xuất, mà còn ở khoảng cách giữa thực hành tốt và một hệ thống đủ sức chứng minh điều đó.
Nguồn:
Cà phê Việt: 70% sản lượng còn thiếu dữ liệu truy xuất
#ESG #PhatTrienBenVung #QuanTriDoanhNghiep #TruyXuatNguonGoc #EUDR #VietnamCoffee
Cà phê Việt: 70% sản lượng còn thiếu dữ liệu truy xuất
