TỪ “CAM KẾT” ĐẾN “CÁCH DOANH NGHIỆP VẬN HÀNH” CÒN CÁCH NHAU MỘT HỆ THỐNG
Một cam kết có thể được lãnh đạo ký trong một ngày.Nhưng để cả tổ chức thực hiện được cam kết đó, có thể cần thay đổi cả một hệ thống.
Bởi từ “chúng tôi cam kết” đến việc điều đó thực sự diễn ra mỗi ngày là một khoảng cách rất lớn.
Khoảng cách ấy không được lấp bằng một thông điệp hay hơn, mà được lấp bằng trách nhiệm rõ ràng, quy trình phù hợp, nguồn lực được phân bổ và năng lực của những người trực tiếp thực hiện.
Theo Tiêu chuẩn Báo cáo Phát triển Bền vững GRI, doanh nghiệp cần cho thấy các cam kết về kinh doanh có trách nhiệm được đưa vào hoạt động và các mối quan hệ kinh doanh như thế nào — thay vì chỉ dừng ở một tuyên bố.
Ở góc độ quản trị, câu hỏi vì thế không còn là:
“Doanh nghiệp đã cam kết điều gì?”
Mà là:
“Hệ thống nào đang khiến cam kết đó thực sự được thực hiện?”
Có thể hình dung bằng một chuỗi:
Cam kết → Phân trách nhiệm → Thiết kế cơ chế → Trao năng lực → Vận hành → Kết quả
Một cách Urmatt Thailand biến định hướng thành cơ chế là mô hình quỹ cộng đồng:Thay vì chỉ xác định sẽ hỗ trợ cộng đồng, Urmatt đưa định hướng đó vào một cơ chế cụ thể.
Theo câu chuyện được Urmatt chia sẻ, mỗi làng có một quỹ riêng do 4 nông dân địa phương + 1 đại diện doanh nghiệp cùng quản lý.
Bốn người trong làng giữ quyền quyết định vì họ hiểu nhu cầu thực tế. Đại diện doanh nghiệp không quyết định thay cộng đồng, mà chịu trách nhiệm về minh bạch sổ sách và giải trình.
Cấu trúc 4+1 cho thấy một nguyên tắc quản trị đáng suy ngẫm:
Quyền quyết định được đặt gần người hiểu vấn đề; doanh nghiệp thiết kế cơ chế để quyền đó đi cùng trách nhiệm và minh bạch.
“Khi đó, cam kết đi vào cấu trúc ra quyết định, cách phân bổ nguồn lực và năng lực của người thực hiện.”
“Điểm đáng học không phải là sao chép quỹ làng, mà là biết thiết kế cơ chế để cam kết có thể vận hành.”
Với bất kỳ cam kết phát triển bền vững nào, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng bốn câu hỏi:
Ai chịu trách nhiệm — từ lãnh đạo đến người trực tiếp thực hiện? Cam kết đã đi vào quy trình, nguồn lực và cách ra quyết định nào? Đối tác và những người liên quan được tham gia bằng cơ chế nào? Họ đã có đủ thông tin, nguồn lực và năng lực để thực hiện cam kết chưa?
Một cam kết chỉ thực sự trở thành một phần của doanh nghiệp khi ngay cả lúc lãnh đạo không có mặt ở đó để nhắc lại, thì hệ thống vẫn biết phải làm gì